Πριν από μερικά χρόνια, ταξίδεψα από το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ελλάδα με τρένο και πλοίο. Όταν φτάσαμε στο λιμάνι της Πάτρας, το οποίο βρίσκεται περίπου 3 χλμ. έξω από την πόλη, εγώ και μια ομάδα ξένων τουριστών πήγαμε στη στάση μπροστά στο κτήριο του λιμανιού να περιμένουμε το λεωφορείο για το κέντρο. Δεν υπήρχε αναρτημένο δρομολόγιο στη στάση, οπότε, επειδή ήμουν η μόνη που μιλούσε ελληνικά, πήγα πάλι μέσα να ρωτήσω για το λεωφορείο.
Ρώτησα τρεις ανθρώπους και πήρα τρεις διαφορετικές απαντήσεις:
«Ναι, έχει λεωφορείο, αλλά δεν ξέρω το δρομολόγιο».
«Όχι, δεν έχει λεωφορείο».
Και η αγαπημένη μου: «Υπάρχει λεωφορείο έξω αυτή τη στιγμή;» Τον κοίταξα μπερδεμένη. «Αν όχι, τότε δεν έχει λεωφορείο».
Πήραμε όλοι ταξί.
Δεν ξέρω αν ήρθε ποτέ το λεωφορείο. Αλλά αν το βλέπατε αργότερα, να οδηγεί άδειο στο δρόμο, ίσως σκεφτόσασταν: «προφανώς κανείς δεν θέλει να χρησιμοποιήσει αυτό το λεωφορείο, θα πρέπει να σταματήσουμε τη γραμμή». Κι όμως, πολλοί άνθρωποι θα το χρησιμοποιούσαν, αν ακολουθούσε συγκεκριμένο και συχνό δρομολόγιο, και συνδεόταν με άλλα μέσα μεταφοράς, όπως το πλοίο ή το τρένο.
Αυτό το άρθρο συνεχίζει το θέμα του προηγούμενου, γιατί ήθελα να προσθέσω ένα διαφορετικό είδος «προκαλούμενης κυκλοφορίας»: όχι αυτοκινήτων, αλλά άλλων μέσων μεταφοράς.
Όταν λέμε: «οι άνθρωποι δεν χρησιμοποιούν πολύ τα λεωφορεία – επομένως δεν χρειαζόμαστε λεωφορεία», αυτό είναι το αρνητικό ισοδύναμο της δήλωσης: «υπάρχουν πάρα πολλά αυτοκίνητα στους δρόμους – επομένως χρειαζόμαστε περισσότερους δρόμους». (Κανείς ποτέ βέβαια δεν λέει το εξής για τα αυτοκίνητα: «δεν υπάρχουν πολλά αυτοκίνητα σε αυτόν τον δρόμο – ας τον κάνουμε πεζόδρομο!»). Υποθέτουμε και πάλι ότι υπάρχει ένας καθορισμένος αριθμός χρηστών λεωφορείων. Στην πραγματικότητα, αν βελτιωθούν τα δρομολόγια, περισσότεροι άνθρωποι θα παίρνουν το λεωφορείο.
Χρησιμοποιώντας Συστημική Δυναμική, εδώ είναι το διάγραμμα επιρροής, ουσιαστικά ίδιο με αυτό του προηγούμενου άρθρου.
Αν αυξήσουμε τη συχνότητα των λεωφορείων, στην αρχή τα λεωφορεία θα είναι λιγότερο γεμάτα, καθώς οι υπάρχοντες επιβάτες θα έχουν περισσότερες επιλογές κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Αλλά πολύ σύντομα, λόγω αυξημένης συχνότητας, περισσότεροι άνθρωποι θα αρχίσουν να επιλέγουν το λεωφορείο για τις μετακινήσεις τους, και έτσι η πληρότητα των λεωφορείων θα αυξηθεί.
Είναι ένας ακόμα βρόχος «θετικής ενίσχυσης», αλλά αυτή τη φορά ευπρόσδεκτος! Όλοι πρέπει να θέλουν γεμάτα και συχνά λεωφορεία – ακόμη και οι οδηγοί αυτοκινήτων οφελούνται.
Το ίδιο ισχύει και για τα ποδήλατα: «αυτός ο ποδηλατόδρομος είναι σχεδόν πάντα άδειος – επομένως δεν υπάρχουν ποδηλάτες, ας τον αφαιρέσουμε».
Όχι! Δημιουργήστε ένα ποδηλατικό δίκτυο που να περιλαμβάνει προστατευμένες ποδηλατικές λωρίδες σε κεντρικές οδούς, δρόμους ήπιας κυκλοφορίας, και συχνούς χώρους στάθμευσης ποδηλάτων, και ας δούμε για πόσο καιρό θα παραμείνει άδειος αυτός ο ποδηλατόδρομος. Θα σας αφήσω το διάγραμμα επιρροής ως εργασία για το σπίτι.
Παρόμοια αύξηση στις βιώσιμες μετακινήσεις παρατηρούμε όταν τοποθετούμε φίλτρα κυκλοφορίας που επιτρέπουν στα ποδήλατα να περνούν μέσα από μια γειτονιά, αλλά όχι στα αυτοκίνητα, τα οποία πρέπει τώρα να διανύσουν μεγαλύτερη απόσταση έξω από τη γειτονιά. Πριν εφαρμοστεί, δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ιδέα με τους οδηγούς αυτοκινήτων, επειδή φαντάζονται ότι ο χρόνος ταξιδιού τους θα αυξηθεί, χωρίς κανένα όφελος, καθώς «δεν υπάρχουν ποδηλάτες».
Αφού εφαρμοστούν όμως, τα φίλτρα κυκλοφορίας είναι συνήθως δημοφιλή με όλους: οι ποδηλάτες εμφανίζονται ως δια μαγείας και χρησιμοποιούν τους δρόμους που είναι τώρα πιο ασφαλείς, οι γειτονιές δεν υποφέρουν πλέον από ρυπογόνα αυτοκίνητα που τις διέσχιζαν στο δρόμο γι’ αλλού, και αποδεικνύεται ότι οι χρόνοι ταξιδιού μειώνονται αντί να αυξάνονται για τους οδηγούς αυτοκινήτων!
© Copyright Cities for Cycling 2023, All Rights Reserved